16 Aralık 2017, Cumartesi

Belediyeler, vergi ve benzeri gelirlerini banka yoluyla tahsil edemez!

1 Şubat 2017, Çarşamba

     


Taner ERASLAN

Tüm belediyelerin, vergi veya benzeri gelirlerinin tahsilatında bankaları aracı olarak kullandığını düşündüğümüzde, makaleye başlık olan bu cümle İlk başta oldukça garipsenecektir. Gerçekten de birçoğumuz bankalara giderek, belediyeye olan borcumuzu yatırmışızdır.

Diğer taraftan, belediyelerin banka aracılığıyla vergi tahsilatı yapabileceklerine ilişkin İçişleri Bakanlığının bir genelgesi de bulunmaktadır. (İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 12/08/2009 tarih ve 2009/1 Sayılı Genelgesi[1])

İçişleri Bakanlığının genelgesine, hepimizin bildiği ve uyguladığı fiili duruma rağmen, yürürlükteki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde banka yoluyla tahsilat işlemlerinde ciddi sorunlar bulunduğunu düşünmekteyim. Daha da ileri giderek, bankaya yatırılan paranın, amme alacağından mahsup edilemeyeceğini bile savunmaktayım.

Belediyelerde, vergi alanında çalıştırılabilecek nitelikli personelin az olması ve uygulayıcıları sıkıntıya sokacak çelişkili ve güncellenmemiş mevzuatın bir an önce değiştirilmesi için bu yönde bir makale yazmaya karar verdim.

Belediyelerin uygulaması için hazırlanan mevzuat düzenlemeleri, oldukça kötü kurgulanmış ve teknolojik gelişmelere göre güncellenmemiştir.

Belediye gelirlerine ilişkin usul işlemleri, temel olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre yürütülmektedir[2].

Ancak, bu iki usul kanuna atıf yapan düzenleme birçok sorunu da beraberinde getirmiştir. Çünkü her iki usul kanunun uygulamaya ilişkin ayrıntılıları, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmektedir. Söz konusu Bakanlık da uygulamanın ayrıntılarını öncelikle kendi vergi daireleri için belirlemiştir. Bu durum, belediyelerin mevzuat düzenlemelerinde boşluk yaratmış veya uygulaması imkansız düzenlemeler nedeniyle, uygulayıcıların fiili durum yaratmasının yolunu açmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 72.maddesi gereği yetkisiz tahsilat yasaklanmıştır. Bu nedenle yetkili kılınmış görevlilerce gelirlerin tahsili söz konusu olacaktır.

Diğer taraftan 6183 sayılı Kanun’un 40. maddesinde ödemenin, alacaklı tahsil dairesinin salahiyetli ve mesul memurları tarafından verilecek makbuz karşılığı yapılacağı, makbuz karşılığı yapılmayan ödemelerle selahiyetli ve mesul memurlardan başkalarına yapılan ödemelerin amme alacağına mahsup edilemeyeceği ve amme alacaklarının tahsilinde kullanılan makbuzların şeklinin ilgili amme idarelerince tayin edileceği hüküm altına alınmıştır.

Amme alacağı olarak tanımlanan belediye vergi, harç ve katılma payı tahsilatlarında yukarıda yer verilen temel kurallara uyulması oldukça önemlidir.

6183 sayılı Kanun’un 1.maddesi gereği belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacaklarının tahsili ve takibi, sözü edilen Kanun’a göre yürütülmektedir.

Vergi, harç ve katılma payı tahsilatında temel kural, borçlunun ikametgahının bulunduğu yer tahsil dairesine ödenmesidir[3]. Bu şekilde yapılan tahsilatlar belediye veznesine yatırılır veya tahsildar, icra memuru gibi muhasebe yetkilisi mutemetleri aracılığıyla yapılır.

Söz konusu mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde, 6183 sayılı Kanun’un 40.Maddesinde yer alan hususi tahsil şekilleri belediye gelirleri tahsilatı için de geçerli olacaktır. Söz konusu düzenlemeler aşağıda verilmiştir:

Ödeme şekli, makbuz:

               Madde 40 – Ödeme, alacaklı tahsil dairesinin salahiyetli ve mesul memurları tarafından verilecek makbuz karşılığı yapılır.

               (Ek fıkra: 25/12/2003-5035/3 md.) Maliye Bakanlığı, ödemenin özel ödeme şekilleri kullanılmak suretiyle yapılması zorunluluğunu getirmeye yetkilidir. Bu yetki; tahsil daireleri, amme alacağının türü, ödeme zamanı ve bulunduğu safhalar itibarıyla topluca veya ayrı ayrı kullanılabilir.

               Makbuz karşılığı yapılmıyan ödemelerle salahiyetli ve mesul memurlardan başkalarına yapılan ödemeler amme alacağına mahsup edilemez.

               Amme alacaklarının tahsilinde kullanılan makbuzların şeklini ilgili amme idareleri tayin eder.

               Borçlular makbuzlarını amme alacağının tahsil zamanaşımı müddeti sonuna kadar saklamaya ve salahiyetli memurlarca istendiğinde göstermeye mecburdurlar.

               Makbuzun borçluya posta ile gönderilmesi gerektiği hallerde posta masrafı alacaklı amme idaresine aittir.

               Hususi kanunlarındaki makbuz verilmesinden başka şekillerde yapılan tahsilata ait hükümler mahfuzdur.

Banka suretiyle ödeme, mükellef hesabından aynı bankadaki ilgili vergi dairesi veya Merkez Bankası hesabına münakale suretiyle veya vergi dairelerinin veya Merkez Bankasının hesabı bulunan bankalara, bu daireler hesabına ödeme suretiyle tahsilat da söz konusu olabilmektedir.

Uygulamanın ayrıntıları ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Aşağıdaki düzenlemeler, anılan mevzuatta yer almaktadır:

Bu durumda, bankaca beş nüsha olarak düzenlenen Vergi Tahsil Alındıları[4], yetkililer tarafından imzalanıp onaylandıktan sonra “mükellef” nüshası parayı teslim edene verilir, “… kurum” yazılı ikinci ve üçüncü nüshaları vergi tahsil alındıları, günlük icmal cetveli ekinde en geç tahsilatı takip eden günün sonuna kadar ilgili kuruma gönderilir, “banka” yazılı dördüncü ve beşinci nüshaları ise bankada kalır.

Bu şekilde yapılan tahsilatlar, vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveline[5], kurum adına tahsilat yapmaya yetkili bankalarca bir gün içerisinde tahsil edilen vergi ve benzeri tahsilat karşılığında düzenlenen vergi tahsil alındıları kaydedilir. Kurum tarafından bastırılan “vergi tahsil alındısı” ve “vergi tahsil alındıları günlük icmal cetveli” bankalara yeterli miktarda verilir.



Yazarın Tüm Yazıları
Belediyeler, vergi ve benzeri gelirlerini banka yoluyla tahsil edemez! -2 2 Şubat 2017, Perşembe
Belediyeler, vergi ve benzeri gelirlerini banka yoluyla tahsil edemez! 1 Şubat 2017, Çarşamba
KAMU ZARARI, KAMUNUN ZARARI MIDIR? - 2 19 Ocak 2017, Perşembe
KAMU ZARARI, KAMUNUN ZARARI MIDIR? 18 Ocak 2017, Çarşamba
Belediye Arşivleri Can Çekişiyor! 2 Ocak 2017, Pazartesi
DUVAR YÖNETİCİLER 26 Aralık 2016, Pazartesi
Deliler çağına hoş geldiniz!... 16 Aralık 2016, Cuma