İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, Aliağa’daki TOKİ inşaatında hatalar ve denetim eksikliği bulunduğunu açıklayarak yetkilileri göreve davet etti.

İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi tarafından, Aliağa’da yapımı devam eden TOKİ inşaatı hakkında yazılı açıklamada bulunuldu. TOKİ tarafından 31.03.2020 tarihinde yapım işi ve sonrasında ikmal işi olarak ihale edilen 614 konutun inşaatı ile ilgili İnşaat Mühendisleri Odası İzmir Şubesi’ne, hak sahipleri tarafından imalatla ilgili fotoğrafları da içeren şikâyet dilekçesi iletildiği, sonrasında Şube tarafından proje sahasında yerinde incelemelerde bulunulduğu belirtildi.

“İmalat hataları endişe verici”

​Yapılan incelemede, betonarme elemanların yapımında tünel kalıp sisteminin kullanıldığının anlaşıldığı belirtilen açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Taşıyıcı elemanların deprem kuvvetleri etkisi altında kritik öneme sahip alt ve üst uç birleşim bölgelerinde hayati tehlike arz edecek şekilde imalat hataları görülmektedir. Bu kusurların uygulamadaki hatalardan ve denetim eksikliğinden kaynaklandığı şüphesizdir. Deprem tehdidi altındaki bir bölgede, kurulma amacı özellikle dar ve orta gelirli vatandaşın nitelikli konut ihtiyacını karşılamak olan TOKİ tarafından inşa edilmekte olan bu yapılarda dikkatsiz ve özensiz imalatlar telafisi mümkün olmayan sonuçlara yol açabilir. Binalar, güncel yönetmeliklere uygun şekilde tasarlanmış olsa da yerinde projesine ve fen-sanat kurallarına uygun şekilde imal edilmediği, imalat sonrası bakımları ve denetlemeleri yapılmadığı takdirde hayati tehlike oluşturacak sonuçların ortaya çıkması kaçınılmazdır. Üstelik bu tür imalat hatalarının, olası bir deprem sonrası binanın yıkılması durumunda tespitinin de oldukça zor hatta imkânsız olduğunu ifade etmek isteriz. Dolayısı ile imalat aşamasındaki denetim de bu nedenle son derece önemlidir. Devam eden bloklarda aynı durumların oluşmaması için; kullanılan kalıp malzemesinin teknik dokümanları, kurulum projesi, hesap raporu, işçilerin mesleki yeterlilik belgeleri ile imalatları teslim alan teknik personellerin imzaladıkları tutanaklar incelenmeli ve tüm sürecin mevzuata uygun olarak devam etmesi sağlanmalıdır. Denetim konusunda yaşanabilecek herhangi bir zafiyetin bedelinin ne kadar yıkıcı olabileceğini 30 Ekim 2020’de İzmir’de ve 6 Şubat 2023’te on bir ilimizde yaşadık.

“İlgili kurumlar tarafından herhangi bir denetim yapılmamış”

Konuya dair Şubemize ulaşan şikâyet sonrasında söz konusu durum, ivedi bir şekilde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ve Aliağa Belediyesine iletilmiştir. Ancak ilgili kurumlar tarafından bugüne kadar sahada herhangi bir denetim yapılmadığı bilgisi şubemize ulaşmıştır. Ayrıca bu süreç içerisinde sahada söz konusu kusurlu imalatlara taş dolgu ve basit sıva tamiratı yapıldığına dair bilgiler iletilmektedir. Taşıyıcı sistemin bütünlüğünü etkileyen bu tip bir yapısal hasara el yordamı yama yöntemi ile müdahale edilmesi sorunu çözmeyecek, sadece örtbas edecektir. Güvenilir onarım yöntemi, konusunda uzman yetkin bir inşaat mühendisinin yönlendirmesiyle yapılacak hesap ve analizlerle belirlenecek bir malzeme ile kontrollü şekilde ve literatürde kabul görmüş testlerin de yapılıp raporlanmasıyla ve denetlenmesiyle mümkün olabilir.

“Kurumları göreve davet ediyoruz”

Hâlihazırda yapılmış bir tamirat var ise kalite kontrol testlerinin yapılarak sonuç raporlarının paylaşılması gerekmektedir. Ayrıca bu tür kritik imalat hataları yapılan binaların, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği Bölüm 15’teki “Deprem Etkisi Altında Mevcut Bina Sistemlerinin Değerlendirilmesi ve Güçlendirme Tasarımı İçin Özel Kurallar” bölümüne uygun değerlendirmelerle tahkik edilerek performansının belirlenmesi ve sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılması beklenmektedir. Bu koşulların sağlanmadığı hallerde ise tamiri ve güçlendirilmesi mümkün olmayan noktalarda yıkım ve yeniden yapım yoluna gidilmesi kaçınılmaz olacaktır.  Fotoğraflara yansıyan ve yansımayan, şimdiye kadar yapılan imalatların hatalı olup olmadığının denetlenmesinin, denetleme sonuçlarının kamuoyu ile paylaşılmasının, usul ve yasalara, projesine ve fen-sanat kurallarına aykırı imalatların tespiti halinde gereğinin yapılmasının idari makamların sorumluluğunda olduğunu hatırlatıyoruz. Yapı üretim süreçlerinde “etkin denetimin” önemini bir kez daha hatırlatarak sorumluluğu bulunan kurumları göreve davet eder, konunun kamu adına takipçisi olacağımızı saygılarımızla bildiririz.”

(DERYA SÜNER)