EN ÇOK KAYITDIŞI İSTİHDAM TARIM SEKTÖRÜNDE

Aliağa Ticaret ve Sanayi Odası’nda (ALTO), Aliağa Ziraat Odası üyelerine ve muhtarlara ‘Kayıt dışı İstihdam İle Mücadele’ konusunda konferans verildi. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2014 verilerine göre sektörel bazlı bakıldığında en çok kayıt dışı istihdamın tarım sektöründe olduğu belirtildi. Kayıt Dışı İstihdam İle Mücadele konusunda ALTO’da düzenlenen konferansa Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İzmir İl Müdür Yardımcısı Fikret Ülger, SGK Aliağa İlçe Müdürü Bilgin Bilgili ve SGK Aliağa İlçe Müdürlüğünden Şef Emir Yılmaz konuşmacı olarak katıldı. Aliağa Ziraat Odası Üyeleri ve Muhtarlara yönelik olarak düzenlenen konferansta ilk konuşmayı yapan SGK Aliağa İlçe Müdürü Bilgin Bilgili, son günlerde artan terör saldırılarında yaşamını yitiren vatandaşlarımızın ailelerine başsağlığı, yaralananlara da acil şifalar diledi. Bilgili, programın akışı hakkında bilgi verdikten sonra sözü Aliağa Ziraat Odası Başkanı Ferudun Durmaz’a bıraktı.

“ÖDENEN PRİMLER EŞİT OLMALI”

Ferudun Durmaz da konuşmasının başında yaşanan terör olaylarında yaşamını yitirenlerin ailelerine baş sağlığı, yaralananlara da açıl şifalar dileyerek terör olaylarının son bulmasını temenni etti. Tarım sektöründeki sigortalılık ile ilgili değerlendirmede bulunan Durmaz, “Bundan 30 yıl öncesine kadar tarım sektöründe sigortalılığa pek meyil yoktu. Fakat son 15-20 yıldan bu yana sigortalılığa çok büyük bir katılım sağlandı. Fakat bunların yanında bir takım sıkıntılar da hala daha yok değil. 2013 yılında Antalya’da yapmış olduğumuz seminerde Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Müdürümüze bu konuyu aksettirdik. Konunun özü şu, normal sigorta ile zirai Bağkur arasında 10 yıllık bir zaman dilimi fark var. Aynı gün SSK’ya giren bir arkadaşımız, aynı gün zirai Bağkur’a kayıt olan bir arkadaşımız, birisi 10 yıl önce, öbürü 10 yıl sonra emeklilik hakkı kazanmış oluyor. Bundan dolayı üreticilerimizin çoğunluğu emekliliğine son 1250 gün kala tarım sigortalılığını iptal ettirip ya ek 5 dediğimiz programa dâhil oluyorlar, ya da birinin yanında kendilerini çalışan olarak gösterip sigorta primlerini kendileri ödüyorlar. Ödenen primlerin eşit olması, sosyal hakların eşit olması sürekli olarak bize üreticilerimiz tarafından iletiliyor. Bunu da bu vesile ile sizleri iletmiş olayım. Aliağa genelinde yaklaşık 5 bin üreticimiz var. Bu 5 bin üreticimizin bir kısmı maalesef ki Zirai Bağkur kaydını sildirmek zorunda kalıyorlar, ek 5 ‘e geçiyorlar. Fakat bu eşit şartlar ve eşit prim olmuş olsa şu anda bizim Aliağa Ziraat Odasında 5 bin üyemiz olacak, her türlü kredi imkânından da yararlanma fırsatları olacak” diye konuştu.

“DEVLETE BAĞLI HASTANELERE DEVLETİN VATANDAŞI KABUL EDİLMİYORDU”

Aliağa Ziraat Odası Başkanı Ferudun Durmaz’ın ardından konuşan SGK İzmir İl Müdür Yardımcısı Fikret Ülger, terör olayları nedeniyle yaşamını yitiren vatandaşlarımızın ailelerine başsağlığı diledikten sonra sosyal güvenlik sisteminde yapılan değişikliklerden bahsetti. 2004 yılı öncesi Türkiye’de çeşitli hastanelerin olduğunu aktaran Ülger, “SSK Hastanesi, Devlet Hastanesi, Demiryolları Hastanesi, Belediye Hastanesi, Polis Hastanesi, Asker Hastanesi, sayısı belli değildi. Bir devlet memurunun SSK Hastanesine gidip tedavi olma imkânı yoktu. Sen Numune Hastanesine gideceksin denirdi. Aynı şekilde işçiler de Devlet Hastanesi’ne giremiyordu. Trafik kazaları hariç. Belediye Hastanesinde yalnızca belediyede çalışanlar, Demiryolları Hastanelerinde yalnızca demiryolları çalışanları tedavi olabiliyordu. Tamamı devlete bağlı olan bu hastanelerde devletin vatandaşının kabul edilmemesi takdir edersiniz ki doğru bir şey değildi. 2004 ile 2006 yılları arasında bu hastanelerin birleştirilmesi yoluna gidildi. İnsan haklarına uygun doktor ve hastane seçme hakkı getirildi” dedi.

“İNSANLARA KAYIT DIŞI İSTİHDAMI ANLATIYORUZ”

Hastane problemi çözüldükten sonra diğer bir kanayan bir yara olan sosyal güvenlik kurumlarına da değinildiğini vurgulayan Ülger, “Devletin 3 tane sosyal güvenlik kurumu vardı. Üçünün de mevzuatı ayrıydı. Üçünün de bağladığı maaşlar ayrıydı. Memurların sosyal güvenliğini sağlayan kurum Emekli Sandığı, İşçilerinki SSK, esnaf ve sanatkâr ile diğer bağımsız çalışanların da Bağkur’du. Bu üç kurumda memur olarak çalışan arkadaşların aldıkları maaşlar bile farklıydı. 2006 yılında Sosyal Güvenlik Kurumu kuruldu ve bu üç kurum lağvedildi. Akabinde de yeni bir mevzuat oluşturuldu. Biz bu mevzuatı, bir takım hakların ne olduğunu, özellikle tarımla uğraşan insanlara ziraat odalarımız ile birlikte, onların koordinasyonunda mevzuat anlatıyoruz. Öncelikle kayıt dışı nedir? Kayıt dışı nasıl engellenir? Kayıt dışının zararları nelerdir? Bunları anlatıyoruz” iadelerini kullandı.

“KAYIT DIŞI İSTİHDAM SONUCU ÇALIŞANLAR BİRÇOK HAKTAN YARARLANAMIYOR”

SGK İzmir İl Müdür Yardımcısı Fikret Ülger’in konuşmasının ardından da SGK Aliağa İlçe Müdürlüğünden Şef Emir Yılmaz bir sunum yaptı. Sunumunda kayıt dışı istihdam hakkında bilgiler veren Yılmaz, “Kayıt dışı istihdam türleri üç tür olarak sayılıyor. Birincisi çalışmaların SGK’ya hiç bildirilmemesi. İkincisi gün sayılarının eksik bildirilmesi. Üçüncüsü de alınan ücretin eksik bildirilmesi. Kayıt dışı istihdamın sonucu olarak çalışanlarımız birçok haktan yararlanamıyor. Kıdem tazminatı, sağlık yardımları, iş göremez ödenekleri, ölüm, maluliyet ve yaşlılık aylıkları, bu haklardan mahrum kalıyorlar. İşverenler açısından bakıldığında da haksız rekabet ortaya çıkıyor. Primlerini düzenli ödeyen işverene mali yük geliyor. Aynı işi yapan başka bir işveren primlerini düzenli ödemiyorsa haksız rekabete neden oluyor. Devlet açısından bakıldığında da vergi ve prim kaybı oluyor. Bu da gelir adaletsizliğine yol açıyor” diye konuştu.

“TARIMDAKİ KAYIT DIŞI İSTİHDAMDA KADINLARIN ORANI FAZLA”

Emir Yılmaz, Türkiye İstatistik Kurumunun 2014 verilerine göre sektörel bazlı bakıldığında en çok kayıt dışı istihdamın tarım sektöründe olduğunu belirtti. Yılmaz, “2014 yılı verilerine baktığımızda tarımda kayıt dışı istihdam oranı yüzde 82.27. Diğer sektörlere baktığınızda sanayide yüzde 20.26, hizmet sektöründe yüzde 21.9 olarak görünüyor. Yıllara göre kayıt dışı istihdam düşüş gösteriyor. Ama yine de istenilen seviyeye gelinemedi. 2003 yılına baktığımızda yüzde 43.84, her yıl azalıyor, 2015 yılında da yüzde 32.40 olarak gerçekleşti. Özellikle tarım sektöründe de kayıt dışı istihdam konusunda düşüş var ancak istenilen seviyede değil. Kayıt dışı istihdamda kadınların daha fazla olduğunu görüyoruz. Tarım sektöründe kayıt dışı istihdam edilen kadınların oranı yüzde 94.35 olarak gözüküyor” dedi.

Emir Yılmaz’ın, kayıt dışı istihdam konusunda SGK’nın stratejileri hakkında bilgiler vermesinin ardından konferansa soru cevap şeklinde devam edildi.

(VOLKAN GÜNDÜZ)