Sağlığın ve güzelliğin mucize bitkisi defne Hatay'ın simgelerinden biri. Sonbaharda toplanan defne meyvelerinden elde edilen defne yağı ile yapılan el yapımı doğal defne sabunu, yörenin en önemli kültürel zenginlikleri arasında. İlaç yapımında ve cilt bakımında kullanılan mucize bitki defne, Hataylıların günlük yaşamında ve kültürlerinde çok önemli bir yere sahip. Mitolojide güneş tanrısı Apollon'dan kaçan su perisi Daphne'nin defne ağacına dönüşmesiyle kutsal sayılan defne ağacı, antiseptik özelliği ile de sağlık yönünden önemli bir bitki.
Defne sabununa ‘gar’ diyen Hataylıların neredeyse tümü bu sabunu kullanıyor. Özellikle sonbaharda Antakya'nın dar sokaklarında ellerinde malzemeleri ile gezen defne sabun ustaları vardır. Bu ustalar mahalleleri dolaşarak, sabun yaptırmak isteyen ailelere sabun yaparlar. Evin bahçesinde bir köşede kazanlar kaynatılır, büyük tahta kaşıklarla yapılan sabunlar öte tarafta kalıplara dökülerek kurumaya bırakılır. Hatay'da her aile kendi sabununu ya evinde yapar ya da bir ustaya yaptırır. Yaptırmaya imkanı yoksa, tanınmış ustaların pazarda sattığı sabunlardan alır. Genelde sabun yapımı ya da alımı bir yıllık ihtiyaca göre yapılıyor. Yeşilin çeşitli tonlarındaki bu defne sabunları çoğunlukla kare şeklinde kesilir ve gazete kağıtlarına sarılarak kutularda bekletilir. Defne ve zeytin yağının yeşil rengini almış olan defne sabunu, yapımına ve içeriğine göre çeşitli tonlarda olabiliyor. Yoğun bir şekilde defne kokan sabunlar çoğu zaman koku versin diye çamaşırların arasına da konuyor. Güzel kokusunu suyla temasında çıkardığı beyaz köpükleriyle veren defne sabunu, Akdeniz kültürünün bir parçası olan Hatay'da kozmetik ürünlerin başında geliyor.
Kırmızı üzüme benzeyen defne meyvesi toplandıktan sonra kazanlarda suyunu çekene kadar kaynatılır. Daha sonra telli tokmaklarda bu meyvelerin çekirdekleri kabuktan ayrılıncaya kadar dövülür. Daha sonra üzerine eklenen bir miktar su 100 derecede kaynatılır. Sonra meyvenin içindeki yağlar su yüzeyine çıkar. O yağ defne sabunu yapımında, kozmetik sektöründe kullanılır.
Sabun yapımı için bir de köstük denilen sabuncu sodası kullanılır. Bu madde, yağın katılaşarak sabun haline gelmesini sağlıyor. Sabun yapımında kullanacağımız su mutlaka temiz olmalı. Bu hem sağlık hem de sabunun görünüşü için çok önemli. Temiz su köstüğün içindeki zararlı maddeleri alır, kalan maddeler de sabunu katılaştırır.
Köstük dediğimiz maddeyi suda erittikten sonra kazanımıza yavaş yavaş ilave ediyoruz. Elle üretim yaptığımız için büyük bir özen göstermemiz gerekiyor. Köstük eğer kaynarken karıştırılmazsa taşar, bu nedenle sürekli karıştırmak gerekiyor.
Böylece sabun daha uzun sürede, daha sağlıklı bir şekilde sertleşiyor. 20-30 dakikalık bir sürede sabun karışımı istenen kıvama gelir. Kazandan indirilen karışım vakit geçirmeden kalıplara dökülür. Normal hava koşullarında bu kalıplarda karışım bir gün bekler. Kuruduktan sonra belli ebatlarda keselir ve tekrar kuruması için serilir.
Normalde, kuru sabunun kokusu su ile temas ettiğinde ortaya çıkıyor. Suyla ilk temasta bembeyaz bir köpürme yapar. Defne sabunu sağlık ve güzelliğin binlerce yıllık sırrıdır”.
ALİAĞALI SÜMEYRA HANIMDAN GÜZELLİK SIRRI Aliağa’da İstiklal caddesinde bulunan Bitkisel Hayat Aktar Dükkânında, defne sabunu ve defneden yapılan ürünleri rahatça bulabilirsiniz. Aktarın sahibi Sümeyra Yeşil, yaptığımız röportajda, defne sabunu ve defneden yapılan ürünleri öve öve bitiremedi.Yeşil, Aliağalılara mutlaka defne sabunu kullanmalarını tavsiye etti ve faydalarını şöyle sıraladı:
- Saç dökülmesi ve kepeklenmeye karşı etkilidir.
- Antiseptik özelliğinden dolayı tüm vücut parazitlerine, egzama ve mantar hastalığına karşı faydalıdır.
- Ergenlik sivilcelerine, saç diplerindeki yara ve tahriplere karşı etkilidir.
- Derideki gözenekleri açar ve rahatlattığı için cilde faydalıdır.
- Varisleri rahatlatır.
- Doğal kokusu ve kimyasal yapısı ile evdeki dolaplarda haşerelerin barınmasını engeller.
. Traş köpüğü yerine kullanılabilir.
