İngiliz ZincOx firması tarafından bir yıl önce Aliağa Küçük Sanayi Sitesi bitişiğine yapılması planlanan ve ÇED sürecinde halkın büyük tepkisini çeken ‘Çinko Geri Kazanım Tesisi”, bu kez başka bir yerde revize edilmiş olarak yeniden gündeme geldi.
Revize edilerek yeniden gündeme getirilen proje ile ilgili Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) toplantısı geçtiğimiz gün Aliağa Kaymakamlık Toplantı Salonunda yapıldı.
Çevre Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yetkilileri, Büyükşehir Belediyesi, Aliağa Belediyesi yetkilileri, İngiliz ZincOx firmasının temsilcileri ile birçok Siyasi Parti İlçe Başkanları, Belediye Meclis Üyeleri, Esnaf ve Ticaret Odası Başkanları, Petrol-İş Sendikası Şube Başkanı ve diğer katılımcıların izlediği ÇED toplantısında; Çinko Geri Kazanım Tesisinin bir yıl önce Aliağa’nın gündemine getirilen projenin revize edilerek farklı bir şekilde yapılmak istendiği anlatıldı.
Zincox firması tarafından hazırlanan ÇED raporunu, Çevre Mühendisi Yusuf Topcu tarafından ayrıntılı bir şekilde katılımcılara anlattı.
Çevre Mühendisi Topcu; seçilen alanın Kuzeyinde ENKA Doğalgaz Çevrim Santrali. Kuzeydoğusunda DDY triyaj sahası, Doğusunda İzmir- Aliağa devlet karayolu, Batısında EREGE Metal Fabrikasının bulunduğunu belirterek, “Zincox bölgedeki çinko ve demirin işlenebilmesi amacı ile 2006 yılında Çevre ve Orman Bakanlığına ÇED başvurusunda bulundu. Bu amaçla Aliağa-İzmir devlet yolunun Kuzeydoğusunda , TEDAŞ lojmanları ile Aliağa Küçük Sanayi Sitesi arasında kalan alan seçilmişti. Sunulan ÇED raporunda tanımlanan projede çinko oksit, amonyak liçi ile elde edilmekte idi. Kalan atık sular arıtıldıktan sonra derin deniz deşarjı ile Nemrut Körfezine aktarılacaktı. Duraylı hale getirilmiş katı atıklar ise aynı saha içinde depolanarak bertaraf edilecekti. Çevre ve Orman Bakanlığına sunulan bu proje için ÇED sürecinde Zincox şirketi ABD’ de işletilmekte olan bir çinko izabe tesisini , yine ABD’ de bulunan çelik endüstrisinde elde edilen çinko demirleri işlemek amacıyla satın almıştır. Bu doğrultuda Zincox şirketinin Türkiye ve diğer ülkelerde geliştirmekte olduğu atıklardan çinkoyu geri kazanım projesinin stratejisi değişmiştir” dedi.
Çinko tesisinin 42.400 metrekarelik bir alana kurulacağını, projenin hayata geçirilmesi ile yaklaşık yıllık 192.000 ton çinko ve demir ile yaklaşık 8.000 ton tufalın işleneceğinin altını çizen Çevre Mühendisi Yusuf Topcu, “Diğer katkı maddeleri ile birlikte tesiste yaklaşık 200.000 ton hammadde işlenecek ve sonuçta yaklaşık 55.000 ton pik demir ve 80.000 ton çinko oksit üretilecektir. Zincox şirketi çinko ve demirin geri kazanımını sağlayan teknolojiye sahip, modern bir geri kazanım tesisi kurmayı planlamaktadır. Planlanan alan üzerinde yapılacak olan tesiste proses kaynaklı sıvı atık meydana gelmeyecektir. Prosesteki atıklar kontrollü baca gazı emisyonu ile inert cürufla sınırlı olacaktır. Tesis Aliağa’da demir çelik fabrikalarının bulunduğu bölgede inşaa edilecek. Böylelikle demir çelik fabrikaları civarındaki çinko ve demir değerlendirilerek, Aliağa’da önemli bir çevresel sorun çözümlenmiş olacaktır” dedi.
Eski proje ile yeni projeyi kıyaslıyan Çevre Mühendisi Yusuf Topçu, yeni projede; sıvı ve gaz atığın hiç olmayacağını, katı atığını ise sadece çevreye zararsız cüruf olacağının altını çizdi.
Topçu, çıkacak olan cürufun ise Büyükşehir Belediyesi’nin göstereceği yere depolanacağını kaydetti.
NİÇİN BİR YIL ÖNCE BU PROJE İLE GELMEDİNİZ:
ÇED raporunun sunumunun ardından, firma yetkilileri ve Çevre ve Orman Bakanlığı il Müdür yetkilileri katılımcıların çeşitli sorularını yanıtladılar.
Katılımcılar, tesisin faliyete geçmesi ile çok büyük miktarda su tüketileceğine, sondaj yöntemi ile bölgede çok büyük miktarda yeraltı sularının çekilmesine yol açacağına dikkati çektiler.
Yatırımcı firma ise suyu Belediyeden, barajdan, olmaz ise yeraltı artezyan sisteminden elde edeceklerini belirttiler.
Bir yıl önce bu sistemle niye gelmediniz? diye soran katılımcılara ise firma yetkilileri; Projenin bir Japon projesi olduğunu, bir yıl önce bu projenin mevcut olmadığını belirttiler.
Aliağa’daki hammade yeterli mi? sorusuna ise:
Yılda 192 bin ton EAOT hammadde işleneceğini, bundan 80 bin ton halojenli çinko oksit ve 55 bin ton da pik demir üretileceğini, Kullanılacak olan hammade rezervinin 80-100 bin ton Aliağa’da 100 bin ton İstanbul’da, 50 bin ton da mersin ve yöresinde bulunduğunu ifade ettiler.
Aliağa dışından getirilecek hammade atıkların Çevre Yasası gereğince yalnızca deniz yolu ile Aliağa’ya getirebileceğini, Aliağa’daki hammadelerin yetmediği zamanlar söz konusu yörelerin getireceklerini belirttiler.
DEMİR ÇELİKLER ARTIK HAVAYA TOZ SALMAYACAKLAR
Aliağa’daki demir çelik fabrikalarının yıllırdır biriktirdiği cürufları değerlendirecekmisiniz sorusuna ise ZincOx yetkilileri, ‘hayır’ cevabı vererek, asıl hammadelerinin demir çelik fabrikalarının bacalarında tutulan tozun olduğunu, fabrikalara bunu toplamaları için para vereceklerini söyledi.
Katılımcılardan birisinin; Aliağa’nın havasının yeterince kirli olduğunu, yeni bir kirleticinin yapılmaması gerektiğini belirtmesi üzerine; ZincOx yetkilisi; Türkiye’nin sanayi devrimini yaşamadığını, “Dedelerimiz sanayi devrimini yaşasaydı, biz bugün temiz bir çevrede yaşardık. Torunlarımızın temiz bir çevrede yaşaması için bizim bu kirliliği yaşamamamız gerkiyor” demesi toplantıyı izleyenler tarafından tepki gördü.
ÇED toplantısında gerek katılımcılar, gerekse firma yetkilileri çeşitli görüşlerini belirttikten sonra; Çevre ve Orman İl Müdürlüğü, Şube Müdürü Nejat İnce, ÇED sürecinin Ankara’da Bakanlık düzeyinde ve değişik boyutlarda devam edeceğini, proje ile ilgili değişik görüş, öneri ve itirazları olanların bu süreç içerisinde beyan edebileceğini belirterek toplantıyı sona erdirdi.
Uzm. Diyetisyen Ahsen TÜFEKÇİ ORAK
05 Mayıs 2022, Perşembe
