2010'dan bu yana her 100 yatırımın 15'i Ege'ye yöneldi. Ege'deki teşvikli yatırımın dörtte birini Petkim arazisine kurulacak rafineri yatırımı oluşturdu.
Türkiye'yi teşvikte 4 ayrı bölgeye ayıran yeni teşvik yasasından önce ülke genelindeki her 100 teşvikli yatırımın 9'u Ege Bölgesi'nde gerçekleşirken, yeni teşvik modelinin uygulanmaya başlandığı 2010 yılından itibaren her 100 yatırımın 15'i Ege Bölgesi'ne yöneldi. Ancak bu önemli artışta Socar&Turcas Grubu'nun Petkim arazisine kuracağı rafineri için aldığı 4.3 milyar liralık yatırım teşvik belgesi etkili oldu.
FAİZ DESTEĞİ
Teşvik yasası İzmir'i birinci bölgede, Aydın, Manisa, Muğla, Balıkesir ve Çanakkale'yi ikinci bölgede, Manisa ve Uşak'ı ise üçüncü bölgede sınıflandırdı. Birinci ve ikinci bölgelerde vergi indirimi, sigorta primi işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi getirilirken; üçüncü bölgede bu desteklerin yanı sıra yatırımlarda faiz desteği de verildi.
Ekonomi Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü verilerine göre yeni teşvik düzenlemesinden önceki 2006, 2007, 2008, 2009 yıllarında Türkiye genelinde 126 milyar 144 milyon liralık yatırım teşvik alırken, Ege Bölgesi'nde teşvik kapsamındaki yatırım tutarı 11 milyar 287 milyon lira oldu. Toplam yatırımlarda Ege'nin payı yüzde 8.9 olarak gerçekleşti. Yeni Teşvik Yasası'nın uygulandığı 2010 yılı ile 2011 yılının ilk 9 ayında Türkiye genelinde 109 milyar 292 milyon liralık yatırıma teşvik verilirken, Ege Bölgesi'ndeki teşvikli yatırım tutarı ise 16 milyar 401 milyon liraya ulaştı. Böylece Ege'nin payı yüzde 15'e çıktı. Son 5 yılda verilen yatırım teşvik belgelerinin bölgesel dağılımına göre ise Ege Bölgesi, Marmara ve İç Anadolu bölgelerinden sonra 3. sırada yer alıyor. 2006 yılında verilen 3 bin 255 yatırım teşvik belgesinin 518'i Ege Bölgesi'ndeki yatırımlara verildi. 2007 yılında bu sayı 513, 2008 yılında 504, 2009 yılında 404, 2010 yılında ise 627 oldu.
İSTİHDAM 100 BİNİ AŞTI
Ege, 2010 yılında ise Akdeniz ve Marmara'nın ardından 3. sıraya yerleşti. 2006 yılında toplam 22.1 milyar liraya ulaşan teşvik kapsamındaki sabit yatırımlardan 2.2 milyar lira ile yüzde 10 civarında pay alan Ege, yatırımların 30.8 milyar liraya yükseldiği 2007 yılında 2.3 milyar liralık yatırım ile yüzde 7 gibi düşük bir pay alabildi. Sonraki yıllarda Ege'nin teşvik pastasındaki payı artmaya başladı. 2008 yılında 36.3 milyar liraya ulaşan teşvik kapsamındaki yatırımlardan 3.7 milyar liralık pay alan Ege, 2009 yılında küçük bir artışla 36.9 milyar liraya çıkan yatırımlardan 3 milyar lira pay alabildi.
2010 yılı ise yatırımların patladığı bir yıl oldu. Ülke genelinde teşvik belgesi kapsamında toplam sabit yatırımların tutarı bir önceki yıla göre 2 kattan fazla artıp 66.2 milyar liraya çıktı. Ege Bölgesi'ndeki teşvikli yatırımlar ise 4 kat artarak 3 milyar liradan 11.7 milyar liraya çıktı. Böylece toplam yatırımlar içinde Ege'nin payı yüzde 18 civarına kadar çıktı. Son 5 yıllık yatırımlar sonucunda Ege'de istihdam sayısı ise 100 bini aştı.
Bu yılın Ocak-Eylül tarihleri arasında ise 3 bin 524 yatırım teşvik belgesinden 453'ü Ege Bölgesi'ne verildi. İlk 9 ayda 43 milyar liraya ulaşan sabit yatırımlar tutarı içinde Ege 4.7 milyar liralık yatırımla dördüncü sırada yer aldı. Teşvik kapsamında Marmara Bölgesi 16.9 milyar lira, Akdeniz 5.3 milyar lira, İç Anadolu 4.8 milyar liralık yatırım çekerken, Ege'nin payı ise 4 milyar 708 milyon lira oldu. Bu yatırımların sonucunda 13 bin kişiye iş sağlanması öngörülüyor.
İzmir'in yeni teşvik uygulamasından önceki 4 yılda Türkiye genelindeki teşvikli yatırımlardan aldığı pay yüzde 3 iken, teşvik yasasından sonra İzmir'in payı yüzde 9 seviyesine çıktı. Bu rekor artışta Socar&Turcas Grubu'nun Petkim arazisinde yapacağı rafineri için aldığı 4.3 milyar liralık yatırım teşvik belgesi etkili oldu. Böylece geçen yıl İzmir'de yapılacak yatırımlar için verilen teşvik tutarı 6.3 milyar lirayı geçti. Bu yılın ilk 9 ayında İzmir'de 1 milyar 840 milyon liralık teşvik belgesi verildi.
Hangi iller nasıl etkilendi?
Yatırım teşviğinde en az avantajlı olan 1. bölgede yer alan İzmir'de yeni teşvik uygulamasından sonraki 2 yıl içinde teşvikli yatırım tutarı 8.1 milyar lira oldu. Yine 2010 Ocak ile 2011 Eylül arasında Manisa'da 2.4 milyar liralık, Denizli'de 2.3 milyar liralık, Balıkesir'de 1.2 milyar liralık, Çanakkale'de 1 milyar liralık, Aydın'da 902 milyon liralık, Muğla'da 851 milyon liralık, Uşak'ta 240 milyon liralık yatırıma teşvik belgesi verildi.
