11 Ağustos 2020, Salı

SALGIN HASTALIKLAR

6 Nisan 2020, Pazartesi

     


CEVAT YILDIRIM

Acaba geçmiş yüzyıllarda Aliağa ve çevresinde salgın hastalıklar yaşandı mı? Bu konuya cevap vermeden önce yeryüzünde hangi tarihte salgın hastalıklar görüldü konusuna göz atmak uygun olur.

Dünyada bilinen en eski salgın hastalık M.Ö. VIII Yüzyılda Mezopotamya’da görüldüğünü kaynaklar belirtir. Büyük Selçuklular ve Anadolu Selçuklular döneminde değişik salgın hastalıklar yaşandı. Avrupa’da ve Osmanlı döneminde en baş belası salgın hastalık veba idi. Avrupalılar bu hastalığa “Kara ölüm” adını verirdi. 1347-1351 yıllarında görülen veba hastalığında dünyada 75- 100 milyon insan öldüğü tahmin ediliyor. Vebanın dışında insanları yok eden diğer hastalıklar, kolera, sıtma, çiçek, tifüs, İspanyol gribi, domuz gribi, ebola gibi hastalıkların salgın hale gelmesiydi. Bunların içinde Ortaçağda Avrupa’da dehşet saçan “Kara Veba” Osmanlıların  “ölet” dedikleri hastalık yine veba salgınıydı. 1647 ve 1652 yıllarındaki İspanyol vebası da çok can almıştı. 1540 tarihinde Bulgaristan’ın Şumnu kazası Sığırcılarpınarı köyünde tüm halk vefat ettiğinden devlet vergi alacak kimse bulamadı. 1697 yılında vebadan Aydın, Saruhan Menteşe ve Alanya sancaklarında çok sayıda insanın vefat ettiği araştırmacıların eserlerinde görülür.

            Aydın eyaleti İzmir ve Manisa sancaklarında 1709, 1716, 1729, 1754, 1765, 1812, 1835, 1836 yıllarında kara veba salgınları olmuş, salgın çok sayıda insanın canına mal olduğu yabancı araştırıcılar tarafından da kayıt altına alındı. 1912-13 yılları sırasındaki Kolera salgınları ortaya çıkınca deniz kenarındaki kazalarda karantina merkezleri kuruldu.

            On dokuzuncu yüzyıl ortalarında Aliağa Çiftliği nüfusu iki yüz elliyi bulmayan küçük bir köydü. Halkı da Osmanlı Ortodoks Rumlardı. 1844 -1845 yıllarında çevredeki en önemli merkez Güzelhisar kazasıydı. Çocukluk yıllarımda bir köy olan Güzelhisar mahallesinde yaşlılardan çok kez Güzelhisar’ın veba hastalığından yok olduğunu defalarca işittim. Hatta eski Güzelhisar’dan sadece bir aile kaldığını en az dört kişiden dinledim. Güzelhisar vebası hakkında duyduklarım, yazdıklarım beni de korkuttu. Bazı veba hastalarının Kafalarını duvara vurmaları kim bilir ne acıydı. Anlatılanlarda doğru duyumlar olabildiği gibi,  virüsün anahtar deliğinden girmesi gibi gerçek üstü öyküleme de var.

            Büyük vebanın yaşandığı dönemde Güzelhisar’ın elliden fazla köyü vardı. Şu yıllarda bu köylerin çoğunluğu Yunddağ’da, bir kısmı ise,  Bergama’ya bağlıdır. Bazı köyler tamamen haritadan silinmişti. Örneğin Zeytindağ yol ayrımından beş yüz metre kadar kuzeye doğru ilerlediğinizde görülen bir boğaz var. Buradaki “Doğanoğlu” köyü tamamen hastalığa yenilmişti. Köyde sağ kimse kalmamıştır. Tekkedere köyünde de çok sayıda kişi can vermiştir. Güzelhisar kazasında yüzlerce insan vefat etmiş, bir kısmı da başka yerlere göç etmişti. Güzelhisar çevredeki eşkıyalık, hastalık, yolların değişmesi gibi sebeplerle önce nahiye sonra köy oldu. 1864- 1879 yılları arasında Foça’ya bağlı bir nahiye idi. Dokuz on yaşlarımda iken köyde dere tepe gezer, arkadaşlarla oynardık. O yıllarda köy civarında çevre duvarı olmayan çok sayıda mezarlık ve mezar taşı vardı. 1952-53 yıllarında Amerikan askerleri Çiğli’den domuz avcılığı için köye gelerek mezar taşlarına silahlarıyla ateş ettiklerini gördüğümde üzülürdüm. Şimdiki mezarlıkların karşısındaki tepelerin yamaçlarına o buhranlı veba günlerinde fazlaca cenazeler defnedilmiş. Yağmur fazla olduğunda su, yarıntıları kenarlarında iskeletlerin kol ve başları ortaya çıkardı. Bizi uyaran olmadığından kafataslarını bir odunun ucuna takar, birbirimizi korkutmaya çalışırdık.  

            O yıllardan günümüze koşullar değişti. Şu anda dünyada görülen Korana Virüsü çok tehlikelidir. Anahtar deliğinden girmiyor. Fakat insanın ağzından burnundan girip ciğere yerleşiyor. Yakaladıklarını nefessiz bırakıyor. Sonra ölüme sürüklüyor. Günümüzde tam çaresi bulunmuş değil. Bilim insanları ilaç ve aşı için gayretli bir çalışma içinde. Dilerim ki bizim akademisyenlerimiz kısa sürede bir keşif yaparak insanlığı kurtarır. Maskemiz yok, kolonyamız yok gibi. Sıkıntılı günler uzarsa gıda üretimi yapmak da zorlaşacaktır. Amerika’dan Almanya’dan yardım gelmeyecektir. Gıdamızı, suyumuzu israf etmeyelim. Birbirimize maddi olarak yardım edemezsek de karşıdan bir selam gönderelim. Yüreğimde daima bir umut var. Bu illetin ilacı bulunacak.

            Eğer bazı gereksinmelerimizi yerine getiremiyorsak Aliağa Belediyesi’nden ve köy muhtarlığından yardım isteyelim.

            Günümüz KARANTİNA GÜNLERİDİR. Sevgili hemşerilerim. Corana Virüs nedeniyle Sağlık Bakanlığı’nın ortaya koyduğu sağlık kurallarına uyalım. Elimizi gösterildiği biçimde yıkayalım.  Bu yazıyı okuyan veya duyan kardeşlerim “Evde Kal” prensibine uysun. Üç haftadır kişisel olarak evden çıkmadım. Okumakla uğraşıyorum. Ev içinde yürüyorum.   

            Haydi, siz de EVDE KALIN.  Hepinize “merhaba.

 

 

 



Yazarın Tüm Yazıları
ANADOLU’YU VE ÜLKESİNİ ÇOK SEVEN BİR ADAM 10 Ağustos 2020, Pazartesi
DENİZ KELİMESİ TÜRKÇE MİDİR? 1 Temmuz 2020, Çarşamba
19 MAYIS’I ASLA UNUTMA 19 Mayıs 2020, Salı
ANA SEVGİSİ 8 Mayıs 2020, Cuma
SALGIN HASTALIKLAR 6 Nisan 2020, Pazartesi
RADYO 13 Şubat 2020, Perşembe
HER YENİ BİR UMUT OLUR MU? 10 Ocak 2020, Cuma
MİS GİBİ GÜZEL İŞLER 21 Aralık 2019, Cumartesi
ŞU KARŞIKİ DAĞ DUMANLI DAĞ 10 Ekim 2019, Perşembe
BAĞIMSIZLIK SAVAŞIMIZIN YAPILDIĞI TOPRAKLARDAN SİZLERE SELAM GETİRDİM 12 Eylül 2019, Perşembe
MERHABA YEŞİL 3 Temmuz 2019, Çarşamba
MÜZELER HAFTASI GEÇİP GİDERKEN 25 Mayıs 2019, Cumartesi
ANAYASALAR VE EĞİTİM 11 Nisan 2019, Perşembe
UFAK TEFEK ŞEYLER 19 Şubat 2019, Salı
KENTLER HUZUR VEREN OTURMA YERLERİ OLMALI 1 Şubat 2019, Cuma
TAKVİMLERDEN YAPRAKLAR 22 Ocak 2019, Salı
YAREN DAĞI’NIN TEPESİNE ÇIKIP BAĞIRSAM MI? 13 Aralık 2018, Perşembe
TÜRK HARF DEVRİMİ VE MİLLET MEKTEPLERİNİN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI 26 Kasım 2018, Pazartesi
TÜRKİYE’DE DEĞİŞİM CUMHURİYETLE BAŞLADI 1 Kasım 2018, Perşembe
CUMHURİYET BAYRAMI ANILARI 31 Ekim 2018, Çarşamba
DENİZ, DENİZ AKDENİZ 13 Eylül 2018, Perşembe
ANALAR VE ANA SEVGİSİ 14 Mayıs 2018, Pazartesi
KÖY ENSTİTÜLERİ 14 Nisan 2018, Cumartesi
SEKSEN DÖRT YIL ÖNCEYDİ- ALİAĞALILAR MUSTAFA KEMAL’İ GÖRDÜ 13 Nisan 2018, Cuma
SU NİMETTİR 22 Mart 2018, Perşembe
KADIN VE ÇOCUK 7 Mart 2018, Çarşamba
EĞİTİM VE ÖĞRETİM BİRLİĞİ 1 Mart 2018, Perşembe
KIRMIZI ŞERİTLİ MADALYALAR VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 5 Şubat 2018, Pazartesi
UYGARLIK VE KADIN 5 Aralık 2017, Salı
EYLÜL AYINI SEVMEYEN VAR MI? 14 Eylül 2017, Perşembe
BU VATAN TÜRK MİLLETİNİNDİR 31 Ağustos 2017, Perşembe
ZEYTİNLERE DOKUNMAYIN EFENDİLER 21 Ağustos 2017, Pazartesi
YURDUMUN SINIRLARI NASIL ÇİZİLDİ 24 Temmuz 2017, Pazartesi
DENİZCİLİK BAYRAMI 28 Haziran 2017, Çarşamba
HER AYIN ÜÇÜNCÜ HAFTASINDA MÜZELER ÜCRETSİZ OLSUN 1 Haziran 2017, Perşembe
CUMHURİYETE GİDEN YOLUN BAŞI ONDOKUZ MAYIS 19 Mayıs 2017, Cuma
ANA OLMAK 13 Mayıs 2017, Cumartesi
HERKESİN HIZIRI İLYASI FARKLI 5 Mayıs 2017, Cuma
SEVİLEN AY MAYIS 1 Mayıs 2017, Pazartesi
ÇEŞMELER 29 Mart 2017, Çarşamba
DENİZKIZLARI- DENİZİN KADINLARI 16 Mart 2017, Perşembe
DOKUZLARDAN-ONÜÇLERE 15 Şubat 2017, Çarşamba
SARSILMAK, SALLANMAK, KORKMAK 9 Şubat 2017, Perşembe
TAŞMAK COŞMAK VE KONTROL 1 Şubat 2017, Çarşamba
HER BELDEYE BİR ABDURRAHMAN 10 Ocak 2017, Salı
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA (2 ) 28 Aralık 2016, Çarşamba
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA 27 Aralık 2016, Salı
MUSTAFA KEMAL VE ASKERİ İZMİR YOLLARINDA 16 Eylül 2016, Cuma
DUMANLIDAĞI KAZILARI 3 Eylül 2016, Cumartesi
ALİAĞA ÇEVRESİNDE XIX YÜZYIL SONU ARKEOLOJİK KAZILAR 27 Ağustos 2016, Cumartesi
ARAPÇİFTLİĞİ SATILIK 20 Ağustos 2016, Cumartesi
NEMRUT ( KYME ) KAZILARI FOÇA’DAN SORULDU 13 Ağustos 2016, Cumartesi
HUKUK KÖŞESİ 19 Şubat 2016, Cuma