30 Mayıs 2024, Perşembe

ŞU İZMİR’DEN NE GELİR?

23 Ağustos 2022, Salı

     


Cevat YILDIRIM

                                                                                                            Şu İzmir’den çekirdeksiz efem de nar gelir,

                                                                                                          Sırmalı cepken ince bele efem de dar gelir

                                                                                                     Şu gençlikte aman ölüm bana efem de zor gelir.

ŞU İZMİR’DEN NE GELİR?

              Türkler 1353 yılında Anadolu’dan Avrupa yakasına geçti.  Gidilen ülkelere iyi komşuluk ve bayındırlık eserleri götürdüler. Çeşmeler, hanlar, hamamlar, köprüler, camiler, aşevleri, kütüphaneler yapıldı. Gün geldi işler tersine mi döndü?

            Üç- dört yüzyıl zaman içinde Avrupalılar büyük keşifler yaptı.  Yeni düşünceler üretti. Dinin boyunduruğundan kurtuldular. Bilimde, teknikte ilerlemeler kaydettiler.

                 Bazı ülkeler Asya’nın ve Afrika’nın ham maddelerini alıp büyük atılımlar yaptı.   Sanayi ve teknikle güçlü hale geldiler. Osmanlı Devleti çağa ayak uyduramadı. 1774 Küçük Kaynarca antlaşmasından sonra göçler Avrupa’dan Anadolu’ya doğru aktı. Balkan ülkeleri, Fransız devrimiyle uyandı. Rusya, İngiltere onların hak istemelerini destekledi. 1780 yılından 1912 yılına kadar Balkanlardan ve Kafkasya’dan Anadolu’ya göç eden nüfusun bir milyondan fazla olduğu tahmin ediliyor.[1] Yalnız 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşından sonra Bulgaristan’dan 515.000 kişi göç ettirildi. 1912 Balkan Savaşından sonra, tüm Balkan devletlerinden 440.000 kişi Anadolu’ya göç etmek zorunda kaldı.[2] Toprakların Türklerin elinde olması, yerli halkta kıskançlık yaratıyordu. Milliyetçilik de yaygınlaşıyordu. Türkleri yenidünyadan uzaklaştırmak istediler. Rumeli topraklarında oturan Müslümanlara ekonomik ve sosyal baskılar uygulandı. Bunların içinde ipe çekilmek de vardı.

                Birinci Dünya Savaşı sonunda imzalatılan Mondros Mütarekesiyle Osmanlı Devletine çok ağır şartlar kabul ettirdiler. Çanakkale Savaşı sırasında boğazları geçemeyen emperyalist güçler, antlaşma koşularına dayanarak önce 13 Kasım 1918 tarihinde İstanbul’a asker çıkardılar. Birkaç ay içerisinde Osmanlının silahını alıp azınlıklara verdiler. Birçok yöreye askeri birliklerini gönderdiler. Amaçları ülkemizi yok etmekti. 6 Mayıs 1919’da İngiltere, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri Paris’te gizli bir toplantı yaptı. Yunan Başbakanı Venizelos’a İzmir’e asker çıkarma yetkisi verildi.[3] Yardımlar bitmedi. İngiltere, Fransa ve Yunan harp gemilerinin koruması altında Yunan askeri Atina’dan alınıp gemilere bindirildi. 15 Mayıs 1919 günü İzmir rıhtımına çıkarıldı. Yerli Rumlar tarafından çiçeklerle karşılandı.        

                Mustafa Kemal isimli bir komutan yurdumuzun parçalanmış halini gördükten sonra ”Ya istiklâl, ya ölüm parolasıyla yola çıktı. Doğu Anadolu’daki illerde seçilmiş kişilerle toplantılar yaptı. Görev alan kişilerle Ankara’ya geldi. Burada vilayetlerden gelen kişilerle bir meclis toplandı. Her yapılacak işlem TBMM. ‘de konuşuldu. Yurda izinsiz giren ve Türkleri Anadolu’dan da çıkarmak isteyenleri temizlemek için hazırlık yapıldı. Üç yıl üç ay gibi bir süre sonra güzel yurdumuzu işgal eden Yunanlılar savaşla kovuldu. İzmir’de denize döküldü. Onlarla beraber Anadolu’da yaşayan Yunanlılara para, mal ve asker veren yerli Rumlar da ülkemizden çıkarıldı. Yunanlıların arkasında duran emperyalistler de uzaklaştırıldı. 

Büyük   Taarruz 26 Ağustos 1922 tarihinde Afyon’da başlayıp 09 Eylül 1922 tarihinde İzmir’de noktalandı. Düşman artıklarını temizlemek için Eylül ayında Türk Ordusu harekâta devam etti. 13 Eylül günü Türk askerinin bir kolu İzmir’den Kuzey Ege’ye doğru yola çıktı. Aliağa’dan geçip, Zeytindağ’a ulaştı Bir manga kadar asker Aliağa içinde arama- tarama yapmak için kaldı. Bergama, Ayvalık, Edremit sırayla kurtuldu. Savaş sonunda on beş devletin katılımıyla İsviçre’nin Lozan şehrinde konuşmalar yapıldı. Şartların kabulüyle Türkiye’nin bugünkü sınırları dünyaca onaylandı.

Savaş öncesi, Ege’de Çeşme, Kuşadası, Urla ve Foça’nın nüfusunun çoğunluğu Rum’du. Diğer İzmir kaza ve kasabalarında en çok Rum olmak üzere; Ermeni ve Musevi gibi azınlıklar da yaşamaktaydı. Aliağa tamamen bir Rum köyü idi. Makedonya’dan gelen dokuz Türk aileye yerli Rumlar rahat vermiyordu. Yunan işgali gelince Aliağa’ya Koçana’dan gelenlere baskılar çok arttı. İki hane Helvacıköy’e gitti. Diğer haneler Balıkesir’den daha ileriye doğru ailesini alıp gittiği belirlendi. Bazı kişiler soruyordu. Aliağa’da düşmanla savaş oldu mu? O tarihlerde kıyı Ege’de düzenli bir Türk gücü yoktu. Büyük savaşta çoğu şehit olmuştu. Ancak eli silah tutan bazı kişiler düşman cephane kollarına baskın verdikleri anlatılmaktadır. O günleri bilmeyen genç insanlara gerçekleri anlatabilmek için klavyemin tuşlarına bastım.

Yurdumuzu kurtaran Atatürk ve silah arkadaşlarına binlerce teşekkür. Yürekleri yurt sevgisiyle dolu olarak bu âlemden ayrılan tüm şehit ve gazi atalarımızın ruhları şad olsun.

 

 

[1] Belleten, Türk Tarih Kurumu, Mayıs 2007, Cilt:71, Sayı. 260,

[2] Yelda Tutar Serter, Rumeli’den Anadolu’ya Türk Göçleri,

[3] Selahi Sonyel, İngiliz Belgelerine göre Kurtuluş Savaşında Manisa, s.3,



Yazarın Tüm Yazıları
Atatürk’ün fikir hayatına katkıda bulunan etmenler 9 Kasım 2023, Perşembe
ALİAĞA’NIN KURTULUŞU 13 Eylül 2023, Çarşamba
BÜYÜK TAARRUZ (Yeni Kitaptan) 1 Eylül 2023, Cuma
Sevgi üzerine düşünceler 14 Ağustos 2023, Pazartesi
HER ÇOCUĞUN ANNESİ BİR MELEKTİR 13 Mayıs 2023, Cumartesi
BABAM BİR EĞİTMENDİ 2 Mayıs 2023, Salı
CEHALETİN ÜZERİNE YÜRÜYEN GENÇLER 1 Mayıs 2023, Pazartesi
ATATÜRK KIYI EGE’YE VE ALİAĞA’YA NİÇİN GELDİ? 12 Nisan 2023, Çarşamba
MUSTAFA KEMAL’İN YURT GEZİLERİ 11 Nisan 2023, Salı
SEKİZ MARTI DÜŞÜNÜYORUM 8 Mart 2023, Çarşamba
ALİAĞA’NIN KURTULUŞUNUN YÜZÜNCÜ YILI 14 Eylül 2022, Çarşamba
BAŞKOMUTANLIK MEYDAN SAVAŞI 30 Ağustos 2022, Salı
ŞU İZMİR’DEN NE GELİR? 23 Ağustos 2022, Salı
1 TEMMUZ GÜNÜ 1 Temmuz 2022, Cuma
ÇEVRENE İYİ BAK- İYİ DAVRAN- İYİ GELECEK BUL 4 Haziran 2022, Cumartesi
KADINA SAYGILI OL 7 Mayıs 2022, Cumartesi
KURTARICININ DOĞDUĞU YER ÇANAKKALEDİR 25 Mart 2022, Cuma
MÜZELERDE GÖRÜLEN SANAT ESERLERİNDEKİ KADIN FİGÜRLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME 7 Mart 2022, Pazartesi
ATEŞ VE KOR 21 Şubat 2022, Pazartesi
GÜZELHİSAR’IN GÜLLERi, KARANFİLLERİ 4 Şubat 2022, Cuma
GÜZELHİSAR’DA HAMAMLAR 22 Ocak 2022, Cumartesi
TÜRKLERDE HAMAM 20 Ocak 2022, Perşembe
ALTMIŞ YIL ÖNCESİNDE OLAĞAN BİR GÜN 8 Ocak 2022, Cumartesi
BİR KÖY ÖĞRETMENİNİN ANILARI 9 Kasım 2021, Salı
TÜRK DİLİ MİLLETİN KALBİDİR, ZİHNİDİR 27 Eylül 2021, Pazartesi
KURTULUŞA DOĞRU 26 Ağustos 2021, Perşembe
EGE’DE BÜYÜK TAARRUZ ÖNCESİ VE SONRASI 25 Ağustos 2021, Çarşamba
GÜZELHİSAR-I MENEMEN 1 Temmuz 2021, Perşembe
İSTANBUL- SAMSUN YOLU İSTİKLAL YOLUDUR 19 Mayıs 2021, Çarşamba
MART AYI DERT AYI 4 Mart 2021, Perşembe
GÜZELHİSAR ÇAYINDA GELENEKSEL BALIKÇILIK 9 Aralık 2020, Çarşamba
BİR KIYI KENTÇİĞİNİN KURTULUŞU 12 Eylül 2020, Cumartesi
YİRMİ ALTI AĞUSTOS’TAN OTUZ AĞUSTOS’A 26 Ağustos 2020, Çarşamba
ANADOLU’YU VE ÜLKESİNİ ÇOK SEVEN BİR ADAM 10 Ağustos 2020, Pazartesi
DENİZ KELİMESİ TÜRKÇE MİDİR? 1 Temmuz 2020, Çarşamba
19 MAYIS’I ASLA UNUTMA 19 Mayıs 2020, Salı
ANA SEVGİSİ 8 Mayıs 2020, Cuma
SALGIN HASTALIKLAR 6 Nisan 2020, Pazartesi
RADYO 13 Şubat 2020, Perşembe
HER YENİ BİR UMUT OLUR MU? 10 Ocak 2020, Cuma
MİS GİBİ GÜZEL İŞLER 21 Aralık 2019, Cumartesi
ŞU KARŞIKİ DAĞ DUMANLI DAĞ 10 Ekim 2019, Perşembe
BAĞIMSIZLIK SAVAŞIMIZIN YAPILDIĞI TOPRAKLARDAN SİZLERE SELAM GETİRDİM 12 Eylül 2019, Perşembe
MERHABA YEŞİL 3 Temmuz 2019, Çarşamba
MÜZELER HAFTASI GEÇİP GİDERKEN 25 Mayıs 2019, Cumartesi
ANAYASALAR VE EĞİTİM 11 Nisan 2019, Perşembe
UFAK TEFEK ŞEYLER 19 Şubat 2019, Salı
KENTLER HUZUR VEREN OTURMA YERLERİ OLMALI 1 Şubat 2019, Cuma
TAKVİMLERDEN YAPRAKLAR 22 Ocak 2019, Salı
YAREN DAĞI’NIN TEPESİNE ÇIKIP BAĞIRSAM MI? 13 Aralık 2018, Perşembe
TÜRK HARF DEVRİMİ VE MİLLET MEKTEPLERİNİN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI 26 Kasım 2018, Pazartesi
TÜRKİYE’DE DEĞİŞİM CUMHURİYETLE BAŞLADI 1 Kasım 2018, Perşembe
CUMHURİYET BAYRAMI ANILARI 31 Ekim 2018, Çarşamba
DENİZ, DENİZ AKDENİZ 13 Eylül 2018, Perşembe
ANALAR VE ANA SEVGİSİ 14 Mayıs 2018, Pazartesi
KÖY ENSTİTÜLERİ 14 Nisan 2018, Cumartesi
SEKSEN DÖRT YIL ÖNCEYDİ- ALİAĞALILAR MUSTAFA KEMAL’İ GÖRDÜ 13 Nisan 2018, Cuma
SU NİMETTİR 22 Mart 2018, Perşembe
KADIN VE ÇOCUK 7 Mart 2018, Çarşamba
EĞİTİM VE ÖĞRETİM BİRLİĞİ 1 Mart 2018, Perşembe
KIRMIZI ŞERİTLİ MADALYALAR VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 5 Şubat 2018, Pazartesi
UYGARLIK VE KADIN 5 Aralık 2017, Salı
EYLÜL AYINI SEVMEYEN VAR MI? 14 Eylül 2017, Perşembe
BU VATAN TÜRK MİLLETİNİNDİR 31 Ağustos 2017, Perşembe
ZEYTİNLERE DOKUNMAYIN EFENDİLER 21 Ağustos 2017, Pazartesi
YURDUMUN SINIRLARI NASIL ÇİZİLDİ 24 Temmuz 2017, Pazartesi
DENİZCİLİK BAYRAMI 28 Haziran 2017, Çarşamba
HER AYIN ÜÇÜNCÜ HAFTASINDA MÜZELER ÜCRETSİZ OLSUN 1 Haziran 2017, Perşembe
CUMHURİYETE GİDEN YOLUN BAŞI ONDOKUZ MAYIS 19 Mayıs 2017, Cuma
ANA OLMAK 13 Mayıs 2017, Cumartesi
HERKESİN HIZIRI İLYASI FARKLI 5 Mayıs 2017, Cuma
SEVİLEN AY MAYIS 1 Mayıs 2017, Pazartesi
ÇEŞMELER 29 Mart 2017, Çarşamba
DENİZKIZLARI- DENİZİN KADINLARI 16 Mart 2017, Perşembe
DOKUZLARDAN-ONÜÇLERE 15 Şubat 2017, Çarşamba
SARSILMAK, SALLANMAK, KORKMAK 9 Şubat 2017, Perşembe
TAŞMAK COŞMAK VE KONTROL 1 Şubat 2017, Çarşamba
HER BELDEYE BİR ABDURRAHMAN 10 Ocak 2017, Salı
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA (2 ) 28 Aralık 2016, Çarşamba
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA 27 Aralık 2016, Salı
MUSTAFA KEMAL VE ASKERİ İZMİR YOLLARINDA 16 Eylül 2016, Cuma
DUMANLIDAĞI KAZILARI 3 Eylül 2016, Cumartesi
ALİAĞA ÇEVRESİNDE XIX YÜZYIL SONU ARKEOLOJİK KAZILAR 27 Ağustos 2016, Cumartesi
ARAPÇİFTLİĞİ SATILIK 20 Ağustos 2016, Cumartesi
NEMRUT ( KYME ) KAZILARI FOÇA’DAN SORULDU 13 Ağustos 2016, Cumartesi
HUKUK KÖŞESİ 19 Şubat 2016, Cuma