Kastamonu'nun Osmanlı dönemindeki geniş vilayet yapısından 20 ilçeli bugünkü haline nasıl ulaştığı, tarihsel gelişimiyle birlikte anlatılıyor.

Kuzey Anadolu’nun köklü şehirlerinden Kastamonu, sadece tarihi dokusuyla değil idari yapısıyla da merak edilen illerden biri. Yüzyıllar boyunca önemli bir yerleşim merkezi olan şehir, farklı dönemlerde farklı sınırlar ve bağlı birimlerle yönetildi. Bu yüzden pek çok kişinin aklında aynı soru var: Kastamonu'nun kaç ilçesi var ve bu sayı geçmişten bugüne nasıl değişti?

Osmanlı döneminde geniş bir vilayet olarak konumlanan Kastamonu, yalnızca bugünkü sınırları ile sınırlı değildi. O yıllarda Kastamonu, Bolu, Çankırı ve Sinop gibi çevredeki önemli yerleri de içine alan büyük bir idari bölgeyi ifade ediyordu. Zaman içinde bu geniş yapı parçalanarak yeni iller ortaya çıktı, Kastamonu ise bugünkü çekirdek sınırlarına kademeli şekilde kavuştu.

Bugün 20 ilçesi ve nüfusu farklı ölçeklerde dağılmış yerleşimleriyle tanınan şehir, idari anlamda birçok kez yeniden düzenlendi. Hem tarih meraklıları hem de bölgeye ilgi duyanlar için Kastamonu'nun kaç ilçesi olduğu sorusunun cevabı aslında uzun bir dönüşüm hikayesine dayanıyor.

Osmanlı Vilayetinden Cumhuriyet Dönemine Geçiş

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kastamonu vilayeti, Batı Karadeniz’in en geniş idari birimlerinden biriydi. Bu dönemde vilayetin sınırları içinde yer alan Bolu, Çankırı ve Sinop henüz müstakil il statüsünde değildi. Zaman ilerledikçe merkezden yönetim anlayışı değişti, bölgelerin ayrı il yapılması gündeme geldi.

Kastamonu haber sitesinin aktardığı bilgilere göre ilk büyük değişim 1907 yılında yaşandı ve Bolu bu tarihte Kastamonu’dan ayrılarak bağımsız bir il haline geldi. Böylece Kastamonu’nun kapsamı daralmaya başladı. 1918 yılına gelindiğinde ise Çankırı ve Sinop da vilayetten ayrılarak kendi il statülerine kavuştu. Bu adım, Kastamonu’yu bugünkü coğrafi sınırlarına yaklaştıran en kritik dönemeçlerden biri oldu.

Türkiye Cumhuriyeti’nin 29 Ekim 1923 tarihinde ilanından kısa süre sonra idari yapı da yeniden düzenlendi. 1924 Anayasası ile il, ilçe, bucak ve köy temelinde yeni bir idari bölünme kabul edildi. Bu düzenin ardından Kastamonu, resmi olarak 12 ilçeden oluşan bir il statüsü kazandı. O dönem için 12 ilçeli yapı, hem nüfus hem de coğrafi büyüklük açısından bölgenin ağırlığını yansıtıyordu.

İlçe Sayısının 20'ye Ulaşmasına Giden Süreç

Cumhuriyet’in ilk yıllarında 12 ilçe ile yönetilen Kastamonu’da zaman içinde yeni ilçeler kuruldu, bazı bucaklar ilçe yapıldı. Böylece idari yapı daha da detaylandırıldı ve yerel yönetim ağının güçlenmesi amaçlandı.

1969 yılında önemli bir değişiklik daha gerçekleşti. Bu tarihe kadar Abana’ya bağlı bir yerleşim olan Bozkurt, ayrı bir ilçe statüsü kazandı. Böylece merkez ilçe ile birlikte Kastamonu’nun ilçe sayısı 13’e çıktı. Bu adım, kıyı bölgesindeki yerleşimlerin yönetim anlamında daha bağımsız hale gelmesini sağladı.

Sonraki büyük değişim ise 1988 yılında yaşandı. Bu yıl çıkarılan 3392 sayılı kanun ile İhsangazi, Şenpazar, Pınarbaşı ve Doğanyurt ilçe yapıldı. Daha önce başka ilçelere bağlı olan bu yerleşimler, kendi yerel idarelerine kavuşarak Kastamonu’nun ilçe haritasını yeniden şekillendirdi. İlçe sayısı bu kararla 17’ye yükseldi.

Aradan çok geçmeden, 1990 yılında 3644 sayılı kanun ile üç yeni ilçe daha kuruldu. Ağlı, Hanönü ve Seydiler’in ilçe statüsü kazanması ile Kastamonu’nun idari yapısı bugünkü formuna ulaştı. Bu düzenlemeler sonunda Kastamonu’nun ilçe sayısı 20 oldu ve o tarihten bu yana ilçe sayısında yeni bir değişiklik yaşanmadı.

Kastamonu'nun Bugünkü İlçeleri ve Köy Sayısı

Günümüzde Kastamonu, idari açıdan 20 ilçe ile yönetiliyor. Merkez ilçe ile birlikte hem sahil şeridinde hem iç bölgede yer alan bu ilçeler, şehrin coğrafi çeşitliliğini de yansıtıyor. Dağ köylerinden kıyı kasabalarına kadar uzanan geniş bir yerleşim ağı bulunuyor.

Köy sayısı açısından da Kastamonu dikkat çeken bir konumda. 1072 köyü ile köy sayısı bakımından Türkiye genelinde ikinci sırada yer alıyor. Bu yoğun kırsal yerleşim ağı, ilçe belediyeleri ve il özel idaresi için planlama, ulaşım ve hizmet sunumu gibi konularda ayrı bir önem taşıyor.

Kastamonu’nun güncel ilçe listesi şöyle:

1. Merkez
2. Abana
3. Ağlı
4. Araç
5. Azdavay
6. Bozkurt
7. Çatalzeytin
8. Cide
9. Devrekani
10. Daday
11. Şenpazar
12. Taşköprü
13. Seydiler
14. İnebolu
15. Küre
16. Doğanyurt
17. Tosya
18. Pınarbaşı
19. İhsangazi
20. Hanönü

Her bir ilçe, hem tarihi hem de coğrafi özellikleriyle Kastamonu’nun bütününü tamamlayan parçalar olarak öne çıkıyor. Tosya’nın sanayi ve tarım ağırlıklı yapısı, İnebolu’nun deniz ticareti ve sahil kimliği, Pınarbaşı ve Azdavay’ın doğa turizmi potansiyeli, şehrin farklı yönlerinin öne çıkmasına katkı sağlıyor.

Bugün Kastamonu’nun kaç ilçesi olduğu sorusunun cevabı net bir şekilde 20 olarak verilebiliyor. Ancak bu sayı sadece bir istatistik değil, aynı zamanda yüzyıllara yayılan idari değişimlerin, yeni ilçelerin kurulmasının ve yerel yönetim anlayışının zaman içinde nasıl evrildiğinin de kısa bir özeti olarak görülebilir. Şehrin idari yapısını anlamak, Kastamonu’nun tarihini ve bölgeye yüklenen rolü anlamak için de önemli bir anahtar niteliği taşıyor.

Kaynak: Kastamonu Haberleri