131019098
5 Ağustos 2021, Perşembe

MART AYI DERT AYI

4 Mart 2021, Perşembe

     


CEVAT YILDIRIM

            Dört yıl kadar önceydi Akyaka taraflarından dönüyordum. Muğla’da mola verdik. Tarihi bir binayı kafeterya haline getirmişler. Güzel de etmişler. Bazı yolcular minik alışveriş için dışarı çıktı. Aydın taraflarından olduğunu sonradan öğrendiğim delikanlının yanına oturdum. Karşı bölümde “tahıl ambarı” yazılı bir kapı vardı. Genç iki yıl önce üniversiteyi bitirmiş. Tahıl ne olabilir dediğimde – Bilmiyorum demez mi? Aliağalı, Foçalı, Menemenli her gencin tahılın ne olduğunu bilir diye düşünüyorum. Güzelhisar ovasında elli beş altmış yıl önce çok miktarda tütün, buğday, susam, bostan ekilirdi.

            Buğdayı Menemen hububat pazarına ilk önce Aliağalı çiftçiler götürürdü. Aliağa rençperlerinin pazara getirdiği buğday, arpa, çavdar tüccarlar tarafından beğenilip aranırdı. Zira Aliağa kasabası buğdaylarının taneleri öz olarak zengindi. Yine ilkokul kitaplarında tahıl üretiminde Avrupa’da önde gelen ülkelerin başında olduğumuz yazılıydı.

            Son yıllarda Avrupa’dan kaç dolarlık buğday satın aldığımız gazete sütunlarında yer almaktadır. Acaba Aliağa tarlaları verimsizleşti mi? Gübre mi yok? Çalışma gücü bitti mi? O çiftçiler öldü mü? Haydi, insan sağlığını bozan tütün ekimi yasaklandı diyelim. Buğday ekimi de mi yasak? Bazı tarım işlerini düşünemez oldum. Yaşlanınca belki siz doğruyu söylersiniz değil mi hemşerilerim? Şubat ayında tütün fide yerleri sürülürdü. Sonra tırmıklanır, toprak 70 cm genişliğinde dört beş metre uzunluğunda yükseltilirdi. Ocak adı verilen yerlere önce tarla toprağı üzerine de eskimiş çiftlik gübresi yayılırdı. Önceden sıcak olan kısımlarda tütün tohumları keseler içinde çıtlatılırdı. Çıtlatılmış tütün tohumu ocak adı verilen toprağa atılır, üzerleri gübre ile kapatılırdı. Fideler bir hafta sora toprak üzerinde uçlarını gösterirdi. İlk zamanlar birer gün arayla sulanırdı. Biz çocukların okulda ders bittikten sonra yaptığımız iş fidelikleri süzgü adı verilen araçlarla sulamaktı. Fideler yedi sekiz santim olunca ocaklardan sökülür tek tek tarlaya dikilirdi. Soğuk günlerde Aliağa tütüncülerinin otlardan, Güzelhisarlılar’ın katırtırnağı bitkisinden yaptıkları kapanca denilen örtülerle fide ocakları örtülürdü. Kocakarı soğukları, kozkavuran fırtınalarından fideler korunurdu. Tütünün satılırken iyi fiyat etmesi için bakım buralardan başlardı. Mart ayı dert ayı denmesinin sebebi işin çokluğu mu, soğukların azizliği mi veya salgın günlerinin huzursuzluğu mu?

            Elbet Covid-19 hem dünyayı, hem ülkemiz insanlarını tedirgin etti. Siz yine de maskenizi takın, mesafenizi koruyun. Mart ayının soğuk günleri olsa da eski martlar gelmez. Çocukluğumuzda bu ayda kar yağdığını hatırlarım. O sebeple “Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır” derler. İklimler öyle değişti ki, şimdiyse erikler meyveye durdu. Yine “Mart içeri, pire dışarı” diye söylenen atalar sözü vardı.  Fakat bazı yörelerde bu tümceyi şu şekilde söyleyenler olurdu. “Mart içeri, Çingen dışarı” İşte Güzelhisar’a Mart ayı içinde Çingen adı verilen Roman vatandaşlar gelirdi. Çadırlarıyla köyün uygun bir yerinde konaklardı. Erkekler çapa, kürek, tütün kazığı, pulluk demiri, hatta kapı anahtarını demirden yapardı. Çocukluğumda demiri ateşte nasıl kızdırdıklarını, arkasından örste demiri dövdüklerini seyrederdik. Roman kadınların da erkekler tarafından hazırlanan hayıt, söğüt çubukları ve kargı ile sele sepet örmelerini de merakla gözlemlerdik. Yaşıt çocuklar kimi zaman bizimle oynardı. Kadınlar köyde sepet satar ekmek toplardı.

            Günümüzde küçük çapta sebze ve çiçek fidesi yetiştirecekler; “Google” amcalarına danışmayı unutmasınlar. Mart ayında tarımla ilgili birçok atasözü ve deyim var. Ancak önemli gün ve haftaları da unutmayalım

            8 Mart Emekçi Kadınlar Günü, 14 Mar Tıp Bayramı, 16 Mart Öğretmen Okullarının Kuruluş Günü, 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitler Günü, 21 Mart Nevruz Günü, 27 Mart Dünya tiyatrolar Günü; kendimce dikkate aldığım önemli günlerden bazılarıdır. Yaygın olan salgının bulaşmasından korunarak olanak ölçüsünde kutlamak istediklerinizi yalnız ve dostlarınızla programlayabilirsiniz. 

   Diyorum ki: “Emekçi Kadınlar Gününüz” kutlu olsun. Üstünüze sağlık yağmuru dökülsün.

 



Yazarın Tüm Yazıları
GÜZELHİSAR-I MENEMEN 1 Temmuz 2021, Perşembe
İSTANBUL- SAMSUN YOLU İSTİKLAL YOLUDUR 19 Mayıs 2021, Çarşamba
MART AYI DERT AYI 4 Mart 2021, Perşembe
GÜZELHİSAR ÇAYINDA GELENEKSEL BALIKÇILIK 9 Aralık 2020, Çarşamba
BİR KIYI KENTÇİĞİNİN KURTULUŞU 12 Eylül 2020, Cumartesi
YİRMİ ALTI AĞUSTOS’TAN OTUZ AĞUSTOS’A 26 Ağustos 2020, Çarşamba
ANADOLU’YU VE ÜLKESİNİ ÇOK SEVEN BİR ADAM 10 Ağustos 2020, Pazartesi
DENİZ KELİMESİ TÜRKÇE MİDİR? 1 Temmuz 2020, Çarşamba
19 MAYIS’I ASLA UNUTMA 19 Mayıs 2020, Salı
ANA SEVGİSİ 8 Mayıs 2020, Cuma
SALGIN HASTALIKLAR 6 Nisan 2020, Pazartesi
RADYO 13 Şubat 2020, Perşembe
HER YENİ BİR UMUT OLUR MU? 10 Ocak 2020, Cuma
MİS GİBİ GÜZEL İŞLER 21 Aralık 2019, Cumartesi
ŞU KARŞIKİ DAĞ DUMANLI DAĞ 10 Ekim 2019, Perşembe
BAĞIMSIZLIK SAVAŞIMIZIN YAPILDIĞI TOPRAKLARDAN SİZLERE SELAM GETİRDİM 12 Eylül 2019, Perşembe
MERHABA YEŞİL 3 Temmuz 2019, Çarşamba
MÜZELER HAFTASI GEÇİP GİDERKEN 25 Mayıs 2019, Cumartesi
ANAYASALAR VE EĞİTİM 11 Nisan 2019, Perşembe
UFAK TEFEK ŞEYLER 19 Şubat 2019, Salı
KENTLER HUZUR VEREN OTURMA YERLERİ OLMALI 1 Şubat 2019, Cuma
TAKVİMLERDEN YAPRAKLAR 22 Ocak 2019, Salı
YAREN DAĞI’NIN TEPESİNE ÇIKIP BAĞIRSAM MI? 13 Aralık 2018, Perşembe
TÜRK HARF DEVRİMİ VE MİLLET MEKTEPLERİNİN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI 26 Kasım 2018, Pazartesi
TÜRKİYE’DE DEĞİŞİM CUMHURİYETLE BAŞLADI 1 Kasım 2018, Perşembe
CUMHURİYET BAYRAMI ANILARI 31 Ekim 2018, Çarşamba
DENİZ, DENİZ AKDENİZ 13 Eylül 2018, Perşembe
ANALAR VE ANA SEVGİSİ 14 Mayıs 2018, Pazartesi
KÖY ENSTİTÜLERİ 14 Nisan 2018, Cumartesi
SEKSEN DÖRT YIL ÖNCEYDİ- ALİAĞALILAR MUSTAFA KEMAL’İ GÖRDÜ 13 Nisan 2018, Cuma
SU NİMETTİR 22 Mart 2018, Perşembe
KADIN VE ÇOCUK 7 Mart 2018, Çarşamba
EĞİTİM VE ÖĞRETİM BİRLİĞİ 1 Mart 2018, Perşembe
KIRMIZI ŞERİTLİ MADALYALAR VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 5 Şubat 2018, Pazartesi
UYGARLIK VE KADIN 5 Aralık 2017, Salı
EYLÜL AYINI SEVMEYEN VAR MI? 14 Eylül 2017, Perşembe
BU VATAN TÜRK MİLLETİNİNDİR 31 Ağustos 2017, Perşembe
ZEYTİNLERE DOKUNMAYIN EFENDİLER 21 Ağustos 2017, Pazartesi
YURDUMUN SINIRLARI NASIL ÇİZİLDİ 24 Temmuz 2017, Pazartesi
DENİZCİLİK BAYRAMI 28 Haziran 2017, Çarşamba
HER AYIN ÜÇÜNCÜ HAFTASINDA MÜZELER ÜCRETSİZ OLSUN 1 Haziran 2017, Perşembe
CUMHURİYETE GİDEN YOLUN BAŞI ONDOKUZ MAYIS 19 Mayıs 2017, Cuma
ANA OLMAK 13 Mayıs 2017, Cumartesi
HERKESİN HIZIRI İLYASI FARKLI 5 Mayıs 2017, Cuma
SEVİLEN AY MAYIS 1 Mayıs 2017, Pazartesi
ÇEŞMELER 29 Mart 2017, Çarşamba
DENİZKIZLARI- DENİZİN KADINLARI 16 Mart 2017, Perşembe
DOKUZLARDAN-ONÜÇLERE 15 Şubat 2017, Çarşamba
SARSILMAK, SALLANMAK, KORKMAK 9 Şubat 2017, Perşembe
TAŞMAK COŞMAK VE KONTROL 1 Şubat 2017, Çarşamba
HER BELDEYE BİR ABDURRAHMAN 10 Ocak 2017, Salı
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA (2 ) 28 Aralık 2016, Çarşamba
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA 27 Aralık 2016, Salı
MUSTAFA KEMAL VE ASKERİ İZMİR YOLLARINDA 16 Eylül 2016, Cuma
DUMANLIDAĞI KAZILARI 3 Eylül 2016, Cumartesi
ALİAĞA ÇEVRESİNDE XIX YÜZYIL SONU ARKEOLOJİK KAZILAR 27 Ağustos 2016, Cumartesi
ARAPÇİFTLİĞİ SATILIK 20 Ağustos 2016, Cumartesi
NEMRUT ( KYME ) KAZILARI FOÇA’DAN SORULDU 13 Ağustos 2016, Cumartesi
HUKUK KÖŞESİ 19 Şubat 2016, Cuma