131019098
18 Eylül 2021, Cumartesi

EGE’DE BÜYÜK TAARRUZ ÖNCESİ VE SONRASI

25 Ağustos 2021, Çarşamba

     


CEVAT YILDIRIM

                  Büyük Taarruz dünyada az görülen bir kahramanlık destanıdır.  Cumhuriyete giden bir yoldur. Atatürk Devrimlerine açılan bir kapıdır.

                  Türk komutanlarımızın,  subaylarımıızın ve özverili mehmetçiklerimizin gayreti ile elde edilen büyük başarıdır. Bağımsızlığımızın kazanılması ve Lozan Barışı ile bunun dünyaya ilanıdır. Mustafa Kemal’in ve Türk Ulusunun haklı ülküsüdür.

                  Savaşın hikâyesinden önce Yunan işgali süresince yaşanan bazı acı olayları kısaca anlatarak konuyu daha iyi hatırlatmayı düşünüyorum. 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkan Mustafa Kemal’in amacı yokluk içindeki Türk halkına dayanarak yurdu kurtarmaktı.

                  Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışından dört gün önce İngilizlerin her türlü yardım yaptığı Yunan askeri İzmir’i işgal etti.  Yunanlılar İzmir’de katliama girişti. Günahsız subayların sinesine süngüler sapladı. Konak’ta bir kahveheneyi tarayarak birçok insanı katletti. İzmir’den sonra yakın çevreyi işgale başladı. 18 Mayıs 1919’da Foça tabyalarıı Fransızlar tarafından Yunan deniz kuvvetlerine teslim edildi. Üç gün sonra tütün fideleri toprağa dikilirken, Yunan askerleri Menemen’e girdi[1] Aliağa o yıllarda Ortodoks Rumların oturduğu büyükçe bir köydü.  Yunan militaristleri kuzeye yürümeden önce, Menemen’de bazı yurtseverleri tutuklayıp İzmir sıkıyönetim mahkemesine sevk etti. Bunlardan biri de Menemenli Kayalı Mustafa ağa idi. 9 Haziran 1919’da İzmir’den taze Yunan askeri geldi. 10 Haziranda Yunan askeri birliği Aliağa Çiftliğinde konakladı. [2]

                  11 Haziranda Zeytindağ’da, 12 Haziranda Bergama’daydılar. Yüzbaşı Kemal (Balıkesir’i) tevkif [3]edip İzmir’e yolladılar. Bergama’ya ulaşan Yunan subay ve erleri Bergama ahalisini tacize başladılar. Türk kuvvetleri 14 Haziranı 15. geceye bağlandığı vakitte düşman kuvvetlerine hücum edecekti. Poyracıktan gelen iki Yunan eri, Türk milis güçlerini gördü ve kumandanına haber verir kaygısıyla 14 Haziran akşamı Albay Ali Bey’in (Çetinkaya ) oluşturduğu kuvvetler Bergama baskının gerçekleştirdi.3 Yunanlılar Bergama’dan çıkarıldı. Büyük çoğunluğu savaş dışı edildi. Düşman artıkları Menemen’e doğru yüzgeri etti. Güzelhisar’da yakalananlar da korkarak Yandağ’ı aşıp o gece Menemen ilçesine vardı. 16 Haziran günü Menemen’e dönebilen Yunan askerleri yerli Rumlarla birleşerek, hiçbir şeyden haberi olmayan halktan çoğunluğu kadın ve çocuk ikiyüz kişiyi öldürdüler. Kaymakam Kemal Bey’i makamında süngülediler[4]. Bir süre sonra Yunan askeri tekrar Bergama’ya girdi. Bergama’dan 10.000 Balkan Muhacir’i, toplam 30.000 kişi yollara düşüp yayan yapıldak Kınık-Soma yönünde yola koyuldular. İstikamet Balıkesir yöresiydi.5

                  Acaba Foçalar’da hayat normal miydi? Foçalı Tuzcuzade Hasan Bey, önce karakola götürüldü. İşkence yapıldı. Bahçeye çıkarıldı. Düşmanın isteklerini yerine getirmediği için Karakol bahçesinde kurşunlandı. Yine Yenifoça eşrafından Caferağazade Şükrü, Midilli eşrafından Selim, Karacafoça’dan Haydar Efendi sebepsiz yere İzmir sıkıyönrtim mahkemesince tutuklandı.6.

                  Bu ve benzeri baskılar karşısında dağlara gidenler oldu. Bir kısmı, bağda, bahçede toplanıp direniş kararı aldı. Bu düşünceler Kuvay-ı Milliye’yi meydana getirdi. Aydın’da Yörük Ali Efe, Şahneli Mestan, Sökeli Cafer Efe, Çete Ayşe, Ödemişli Gökçen Efe, Demirci Mehmet Efe ve diğer efeler harekete geçti. Direnme başlayınca her yönde bir takım dernekler kuruldu. Yine Ege’de Alaşehir ve Balıkesir, kongrelerinde kurtuluş çareleri konuşuldu. Tabi karşı tarafta padişah hükümetinin örgütlediği çeteler olduğunu da unutmayalım.

 

 

[1] Cevat Yıldırım, Güzelhisar, Aliağa Çevresiyle Birlikte, 2. Baskı, s.253,

[2] Age, s.256,

[3]Age,  s.257,

4 Age,    s.259,

5Yücel Özkaya, Milli Mücadelede Ege Çevresi, I. S.36, Cumhuriyet Yayınları

6 Cevat Yıldırım, Foça, Su Deniz, Gediz,  ilgili sayfalar Kurtuluş Savaşı,



Yazarın Tüm Yazıları
KURTULUŞA DOĞRU 26 Ağustos 2021, Perşembe
EGE’DE BÜYÜK TAARRUZ ÖNCESİ VE SONRASI 25 Ağustos 2021, Çarşamba
GÜZELHİSAR-I MENEMEN 1 Temmuz 2021, Perşembe
İSTANBUL- SAMSUN YOLU İSTİKLAL YOLUDUR 19 Mayıs 2021, Çarşamba
MART AYI DERT AYI 4 Mart 2021, Perşembe
GÜZELHİSAR ÇAYINDA GELENEKSEL BALIKÇILIK 9 Aralık 2020, Çarşamba
BİR KIYI KENTÇİĞİNİN KURTULUŞU 12 Eylül 2020, Cumartesi
YİRMİ ALTI AĞUSTOS’TAN OTUZ AĞUSTOS’A 26 Ağustos 2020, Çarşamba
ANADOLU’YU VE ÜLKESİNİ ÇOK SEVEN BİR ADAM 10 Ağustos 2020, Pazartesi
DENİZ KELİMESİ TÜRKÇE MİDİR? 1 Temmuz 2020, Çarşamba
19 MAYIS’I ASLA UNUTMA 19 Mayıs 2020, Salı
ANA SEVGİSİ 8 Mayıs 2020, Cuma
SALGIN HASTALIKLAR 6 Nisan 2020, Pazartesi
RADYO 13 Şubat 2020, Perşembe
HER YENİ BİR UMUT OLUR MU? 10 Ocak 2020, Cuma
MİS GİBİ GÜZEL İŞLER 21 Aralık 2019, Cumartesi
ŞU KARŞIKİ DAĞ DUMANLI DAĞ 10 Ekim 2019, Perşembe
BAĞIMSIZLIK SAVAŞIMIZIN YAPILDIĞI TOPRAKLARDAN SİZLERE SELAM GETİRDİM 12 Eylül 2019, Perşembe
MERHABA YEŞİL 3 Temmuz 2019, Çarşamba
MÜZELER HAFTASI GEÇİP GİDERKEN 25 Mayıs 2019, Cumartesi
ANAYASALAR VE EĞİTİM 11 Nisan 2019, Perşembe
UFAK TEFEK ŞEYLER 19 Şubat 2019, Salı
KENTLER HUZUR VEREN OTURMA YERLERİ OLMALI 1 Şubat 2019, Cuma
TAKVİMLERDEN YAPRAKLAR 22 Ocak 2019, Salı
YAREN DAĞI’NIN TEPESİNE ÇIKIP BAĞIRSAM MI? 13 Aralık 2018, Perşembe
TÜRK HARF DEVRİMİ VE MİLLET MEKTEPLERİNİN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI 26 Kasım 2018, Pazartesi
TÜRKİYE’DE DEĞİŞİM CUMHURİYETLE BAŞLADI 1 Kasım 2018, Perşembe
CUMHURİYET BAYRAMI ANILARI 31 Ekim 2018, Çarşamba
DENİZ, DENİZ AKDENİZ 13 Eylül 2018, Perşembe
ANALAR VE ANA SEVGİSİ 14 Mayıs 2018, Pazartesi
KÖY ENSTİTÜLERİ 14 Nisan 2018, Cumartesi
SEKSEN DÖRT YIL ÖNCEYDİ- ALİAĞALILAR MUSTAFA KEMAL’İ GÖRDÜ 13 Nisan 2018, Cuma
SU NİMETTİR 22 Mart 2018, Perşembe
KADIN VE ÇOCUK 7 Mart 2018, Çarşamba
EĞİTİM VE ÖĞRETİM BİRLİĞİ 1 Mart 2018, Perşembe
KIRMIZI ŞERİTLİ MADALYALAR VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ 5 Şubat 2018, Pazartesi
UYGARLIK VE KADIN 5 Aralık 2017, Salı
EYLÜL AYINI SEVMEYEN VAR MI? 14 Eylül 2017, Perşembe
BU VATAN TÜRK MİLLETİNİNDİR 31 Ağustos 2017, Perşembe
ZEYTİNLERE DOKUNMAYIN EFENDİLER 21 Ağustos 2017, Pazartesi
YURDUMUN SINIRLARI NASIL ÇİZİLDİ 24 Temmuz 2017, Pazartesi
DENİZCİLİK BAYRAMI 28 Haziran 2017, Çarşamba
HER AYIN ÜÇÜNCÜ HAFTASINDA MÜZELER ÜCRETSİZ OLSUN 1 Haziran 2017, Perşembe
CUMHURİYETE GİDEN YOLUN BAŞI ONDOKUZ MAYIS 19 Mayıs 2017, Cuma
ANA OLMAK 13 Mayıs 2017, Cumartesi
HERKESİN HIZIRI İLYASI FARKLI 5 Mayıs 2017, Cuma
SEVİLEN AY MAYIS 1 Mayıs 2017, Pazartesi
ÇEŞMELER 29 Mart 2017, Çarşamba
DENİZKIZLARI- DENİZİN KADINLARI 16 Mart 2017, Perşembe
DOKUZLARDAN-ONÜÇLERE 15 Şubat 2017, Çarşamba
SARSILMAK, SALLANMAK, KORKMAK 9 Şubat 2017, Perşembe
TAŞMAK COŞMAK VE KONTROL 1 Şubat 2017, Çarşamba
HER BELDEYE BİR ABDURRAHMAN 10 Ocak 2017, Salı
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA (2 ) 28 Aralık 2016, Çarşamba
GİT GEMİ DEMİR ATMA BU LİMANA 27 Aralık 2016, Salı
MUSTAFA KEMAL VE ASKERİ İZMİR YOLLARINDA 16 Eylül 2016, Cuma
DUMANLIDAĞI KAZILARI 3 Eylül 2016, Cumartesi
ALİAĞA ÇEVRESİNDE XIX YÜZYIL SONU ARKEOLOJİK KAZILAR 27 Ağustos 2016, Cumartesi
ARAPÇİFTLİĞİ SATILIK 20 Ağustos 2016, Cumartesi
NEMRUT ( KYME ) KAZILARI FOÇA’DAN SORULDU 13 Ağustos 2016, Cumartesi
HUKUK KÖŞESİ 19 Şubat 2016, Cuma